Środki trwałe i ich likwidacja

Likwidacja środków trwałych przebiega zawsze dwuetapowo – w księgach organizacji non-profit oraz w sposób fizyczny. Czym jednak w ogóle są środki trwałe i czym charakteryzuje się każdy etap ich likwidacji?

CZYM SĄ ŚRODKI TRWAŁE?

Środki trwałe to – zgodnie z przepisami ustawy o PIT – środki, które stanowią własność lub współwłasność podatnika i które zostały nabyte, bądź też wytworzone we własnym zakresie oraz które w dniu przyjęcia do używania były kompletne, jak również zdatne do użytku. Mowa tu o budynkach, lokalach będących odrębną własnością, bądź też o maszynach, urządzeniach i wszelkich innych przedmiotach zgodnych z powyższymi wytycznymi. Przewidywany okres używania środków trwałych powinien być dłuższy niż rok i powinny być one wykorzystywane w celu prowadzenia działalności gospodarczej, albo oddane do użytku na podstawie umowy najmu, dzierżawy, czy też umowy określonej w specjalnym artykule ustawy o PIT (art. 23a pkt 1 ustawy o PIT).

LIKWIDACJA ŚRODKÓW TRWAŁYCH

Gdy środek trwały traci swoją wartość użytkową, musi zostać przeprowadzona jego likwidacja. Może się to stać na przykład w sytuacji, gdy już się zużył, albo zniszczył w czasie eksploatacji. Bywa również, ze dany środek trwały musi zostać zlikwidowany, bowiem zepsuł się, a naprawa mijałaby się z celem, stał się on mało opłacalny, wynikła potrzeba zakupu nowych środków trwałych, albo też zdecydował o tym przypadek losowy – właśnie w taki sposób środki trwałe mogły przecież zostać zniszczone. Zdarza się, że zmienia się profil danej działalności – wówczas bardzo często stare środki trwałe muszą zostać wymienione na nowe, nawet jeśli nadal są sprawne. Wynika to bowiem z nowego kierunku, który zostaje wyznaczony w firmie i nowych potrzeb, które firma posiada. Likwidacja przebiega dwuetapowo – musimy sobie bowiem uświadomić, że brak użycia danego środka nie oznacza wcale jego likwidacji. Jak wyglądają poszczególne etapy?

1. Likwidacja księgowa – na tym etapie dany środek trwały zostaje wyksięgowany z kont „Środki trwałe” oraz „Umorzenie środków trwałych”. Powołana zostaje wówczas komisja likwidacyjna, która decyduje o likwidacji środka trwałego, sporządza specjalny dokument LT i oddaje go kierownikowi do zaakceptowania. Gdy zostaje on zatwierdzony przez kierownika jednostki, środek usuwa się z ewidencji, wyksięgowuje jego wartość z kont księgowych oraz przenosi do ewidencji pozabilansowej. Prowadzi się ją na koncie „Środki trwałe w likwidacji” i to tam będą się znajdowały informacje o danym środku trwałym – aż do momentu, gdy w czyn zostanie wprowadzona likwidacja fizyczna.

2. Likwidacja fizyczna – fizyczna likwidacja może oznaczać utylizację, zezłomowanie, rozbiórkę, a nawet sprzedaż materiałów, które pozostaną po przeprowadzeniu owej rozbiórki. Etap ten musi zostać odpowiednio zaksięgowany. Sporządza się zatem protokół fizycznej likwidacji środka trwałego, który jest podstawą do usunięcia odpowiednich informacji z konta „Środki trwałe w likwidacji”. Przepisy ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych zezwalają na uznanie strat, które powstały w wyniku konieczności likwidacji środków trwałych za koszty uzyskania przychodów. W ustawie znajduje się jednak pewne zastrzeżenie – środek powinien zostać postawiony w stan likwidacji z innej przyczyny, niż zmiana profilu działalności jednostki.